    Rehberler
    ›Kariyer·11 Ağustos 2026
  

Yapay Zeka Çağında 5 Yeni İş Rolü

Claude Code'un yaratıcısı Boris Cherny'ye göre mühendis, tasarımcı, yönetici gibi unvanlar eriyip beş role dönüşüyor. Hangisi sensin, nasıl güçlendirirsin: teşhis promptu ve her rol için hazır prompt.

5 rol Teşhis promptu Her role 1 prompt Kaynak doğrulandı

Olay şu: Claude Code'un yaratıcısı Boris Cherny, kendi ekibine bakınca beş tekrar eden rol gördüğünü yazdı. Mühendis, tasarımcı, ürün, veri gibi klasik unvanlar eriyor; yerine ne yaptığına göre tanımlanan roller geliyor.

Bu roller diplomaya ya da departmana bağlı değil. Aynı ekipte bir tasarımcı da bir mühendis de aynı role düşebiliyor. Aşağıda önce hangisi olduğunu bulacaksın, sonra o rolde kendini nasıl güçlendireceğini.

Önce şunu yap

Hangi role yakın olduğunu tahmin etmeye çalışma. Şu promptu Claude ya da ChatGPT'ye yapıştır, sorular üzerinden kendi cevabını çıkarsın.

TEŞHİS PROMPTU

Aşağıda beş iş arketipi var. Bana sırayla sorular sorarak hangisine yakın olduğumu bul.

1. Prototipçi: sürekli yeni fikir üretir, çoğu hayata geçmez
2. Yapıcı: fikri hızla gerçek, çalışan bir ürüne çevirir
3. Sadeleştirici: var olanı temizler, sadeleştirir, gereksizi kaldırır, hızlandırır
4. Büyütücü: biten ürünü alıp insanların daha çok kullanmasını sağlar
5. Sürdürücü: olgun bir sistemi büyürken güvenli, hızlı ve çalışır tutar

Kurallar:
- Tek seferde tek soru sor, cevabımı bekle. Toplam 6 soru.
- Sorular kişilik testi gibi olmasın. Son 3 ayda gerçekten ne yaptığımı sor: neye başladım, neyi yarım bıraktım, hangi iş bana keyif verdi, hangisi sıktı, en son neyi bitirdim.
- Sorular bitince bana yüzdeli bir dağılım ver (örnek: Yapıcı %40, Sadeleştirici %30, ...) ve en baskın iki rolü söyle.
- Sonra o iki role göre önümüzdeki 30 günde yapacağım 3 somut şey yaz.
- Beni pohpohlama. Zayıf olduğum tarafı da açıkça söyle.

1
Promptu olduğu gibi kopyala, Claude ya da ChatGPT'ye yapıştır.
2
Sorularını dürüst cevapla. Olmak istediğin değil, son üç ayda gerçekten yaptığın işi anlat.
3
Çıkan iki baskın rolü not et, aşağıdan o rollerin bölümüne git ve oradaki promptu kullan.

Neden prompt, neden test değil

Kişilik testleri "nasıl biri olduğunu düşünüyorsun" diye sorar, sen de olmak istediğin kişiyi işaretlersin. Bu prompt bunun yerine geçmiş üç ayda ne yaptığını sorar. Cevap davranıştan çıkar, temenniden değil.

Beş rol

Her rolün ne yaptığı, sende baskınsa nasıl anlarsın ve o rolde güçlenmek için kullanabileceğin hazır prompt.

Prototipçi

Prototyper

Ne yapar

Yepyeni fikirler ortaya atar. Çok sayıda fikir üretir ve çoğu hiç hayata geçmez. Bu bir kusur değil, işin tanımı: değerli olan tek tek fikirler değil, üretilen seçenek sayısı.

Sende baskınsa

Boş sayfa seni korkutmaz. Yeni bir şeye başlamak, bitirmekten daha çok keyif verir. Aynı anda birden çok yarım işin olur ve bu seni pek rahatsız etmez.

Zayıf noktan: fikirler fikir olarak kalır. Yukarıdaki promptun son satırı bu yüzden var, seni tek bir seçime zorluyor.

PROTOTİPÇİ PROMPTU

Şu konuda çalışıyorum: [konunu yaz]

Bana 10 farklı fikir üret. Birbirine benzemesinler, birkaçı uç fikir olsun.

Her fikrin yanına şunları yaz:
- Bunu test etmenin en hızlı ve en ucuz yolu ne
- "Bu tutmadı" demek için hangi işareti görmem gerekir

Sonra hepsinin içinden bugün başlamam gereken TEK bir tanesini seç ve neden onu seçtiğini söyle.

Yapıcı

Builder

Ne yapar

Bir prototipi ya da fikri alır, hızla gerçekten çalışan, sağlam bir ürüne çevirir. Fikirden işleyen şeye giden yolu kapatan kişidir.

Sende baskınsa

Yarım kalan iş seni rahatsız eder. "Çalışıyor mu, gerçekten çalışıyor mu" diye test etmeden bırakmazsın. Konuşulan değil, teslim edilen işi önemsersin.

Zayıf noktan: iş büyüdükçe kapsam şişer ve bitiş uzar. Prompt bu yüzden önce en küçük çalışan hali istiyor.

YAPICI PROMPTU

Şunu yapmak istiyorum: [fikrini yaz]

Önce bunun uçtan uca çalışan EN KÜÇÜK halini tarif et. Güzel görünmesi gerekmiyor, çalışması yeterli.

Sonra o küçük hali bitirmek için sıralı adımları ver. Her adım tek oturumda bitecek büyüklükte olsun.

Şu an gerekmeyen ama sonradan eklenebilecek her şeyi ayrı bir "sonra" listesine koy.

Ben adımları tek tek yapacağım. Sırayı sen takip et, her adımın sonunda nerede kaldığımızı bir cümleyle söyle.

Sadeleştirici

Sweeper

Ne yapar

Arayüzü temizler, kodu ve sistemi sadeleştirir, gereksiz özellikleri kaldırır, performansı iyileştirir. Eklemek değil, çıkarmak onun işidir.

Sende baskınsa

Karmaşık bir şey görünce içinden "bu daha basit olabilirdi" geçer. Bitmiş işi bile rahat bırakmaz, geri dönüp düzeltirsin.

Zayıf noktan: her şeyi sadeleştirmeye çalışıp bitmiş işi tekrar açmak. Promptun son satırı modeli de bu tuzaktan uzak tutuyor.

SADELEŞTİRİCİ PROMPTU

Şunu sadeleştirmek istiyorum: [kodunu, metnini ya da sürecini yapıştır]

Üç ayrı liste yap:
1. Tamamen kaldırılabilecekler (kaldırınca kimse fark etmez)
2. Birleştirilebilecekler (aslında iki ayrı şey değil, tek iş)
3. Kalması gerekenler (ve neden gerektiği)

En riskli kaldırma hangisi, onu ayrıca söyle.

Bana yeni özellik ya da iyileştirme önerme. Sadece neyin gereksiz olduğunu söyle.

Büyütücü

Grower

Ne yapar

Yapılmış bir ürünü alır, üzerinde tekrar tekrar çalışarak ürünün pazara oturmasını sağlar. Yani insanların onu gerçekten isteyip kullandığı noktaya taşır.

Sende baskınsa

"Bu neden kullanılmıyor" sorusu seni rahatsız eder. Sayılara, geri bildirime, insanların nerede takıldığına bakmayı seversin.

Zayıf noktan: kendi ürününe fazla yakın olmak. Prompt bilerek "canımı sıkacak hipotezler" istiyor.

BÜYÜTÜCÜ PROMPTU

Ürünüm şu: [ne olduğunu anlat]
Şu an kullanan kişi sayısı: [yaklaşık sayı]

Bana insanların bunu neden kullanmadığına dair 5 farklı hipotez üret. Rahatlatıcı olanları değil, canımı sıkacak olanları yaz.

Her hipotezin yanına: bunu bu hafta, en ucuz yoldan nasıl test edebilirim?

Sonra hepsini sırala: hangisini önce test etmeliyim ve neden?

Sürdürücü

Maintainer

Ne yapar

Olgunlaşmış bir sistemin sahibidir. Sistem büyüyüp ölçeklenirken onu güvenli, güvenilir, hızlı ve verimli tutar.

Sende baskınsa

"Bu neden bozuldu, bir daha bozulmasın" diye düşünürsün. Kimsenin görmediği arka plan işini önemser, düzenli çalışan bir sistemden huzur duyarsın.

Zayıf noktan: her şeyi sağlamlaştırmaya çalışıp yavaşlamak. Prompt "bu hafta yapabileceğim" diyerek onu sınırlıyor.

SÜRDÜRÜCÜ PROMPTU

Şu an şunu çalıştırıyorum: [sistemini ya da işini anlat]

Şu soruyu cevapla: bu iş 10 katına çıksa ilk ne kırılır?

5 zayıf noktayı en olasıdan başlayarak sırala. Her biri için şunu yaz:
- Kırılmadan önce fark etmemi sağlayacak işaret ne olur
- Bugünden alabileceğim en ucuz önlem ne

Felaket senaryosu yazma. Bu hafta gerçekten yapabileceğim şeyleri söyle.

Ürünün aşamasına göre hangi rol

Cherny'nin eklediği ikinci nokta: sağlıklı bir ekibin hangi roller karışımına ihtiyacı olduğu, ürünün hangi aşamada olduğuna göre değişiyor.

Ürünün durumu	Ağırlık verilmesi gereken roller
Yeni ve henüz pazara oturmamış	Prototipçi + Yapıcı + Sadeleştirici
Büyüyen, pazara oturmuş	Yapıcı + Sadeleştirici + Büyütücü, biraz da Sürdürücü
Oturmuş, pazarda güçlü	Sadeleştirici + Büyütücü + Sürdürücü, biraz da Yapıcı

Kendine sor

Şu an üstünde çalıştığın iş bu üç satırdan hangisine denk geliyor? Senin baskın rolün o satırda var mı? Yoksa ya rolünü ya da işini değiştirmen gerekiyor olabilir.

Bunu kutu olarak kullanma

Rollerin amacı seni etiketlemek değil, şu an nerede güçlü nerede zayıf olduğunu görmek.

Kaynağın kendi notu

Çoğu kişi tek role sığmıyor

Cherny'nin kendi ifadesi: çoğu kişi 2 role, bazen 3 role birden yayılıyor. Ayrıca bu roller iş fonksiyonuna bağlı değil. Aynı şirkette bazı tasarımcılar birinci gruba, bazıları ikinciye, bazıları üçüncüye düşüyor; mühendisler, ürün yöneticileri ve veri tarafı için de aynısı geçerli.

→ Yani "ben Yapıcıyım" deyip diğer dördünü bırakma. Baskın rolünü güçlendir, ikinci rolünü bilinçli seç.

Son bir şey. Bu rollerin hiçbiri diploma ya da unvan istemiyor. Hepsinde asıl farkı yaratan şey, o işi yapay zekayla ne kadar iyi yürüttüğün. Yukarıdaki promptlar tam bunun için var: rolünü bul, sonra o rolün işini yapay zekayla hızlandır.

Özet

Boris Cherny (Claude Code'un yaratıcısı) klasik unvanların beş role dönüştüğünü söylüyor: Prototipçi, Yapıcı, Sadeleştirici, Büyütücü, Sürdürücü.

Hangisi olduğunu tahmin etme: sayfanın başındaki teşhis promptunu Claude ya da ChatGPT'ye yapıştır, son üç aydaki işine bakarak çıkarsın.

Prototipçi fikir üretir, çoğu hayata geçmez. Zayıf noktası fikirlerin fikir olarak kalması.

Yapıcı fikri hızla çalışan ürüne çevirir. Zayıf noktası kapsamın şişip bitişin uzaması.

Sadeleştirici gereksizi kaldırır, sistemi hızlandırır. Zayıf noktası bitmiş işi tekrar açmak.

Büyütücü ürünü pazara oturtur. Zayıf noktası kendi ürününe fazla yakın olmak.

Sürdürücü olgun sistemi büyürken ayakta tutar. Zayıf noktası aşırı sağlamlaştırıp yavaşlamak.

Hangi rol karışımının gerektiği ürünün aşamasına göre değişir: yeni ürün 1+2+3, büyüyen 2+3+4, oturmuş 3+4+5 ister.

Çoğu kişi 2, bazen 3 role birden yayılır. Roller departmana ya da diplomaya bağlı değil.

Her rol için sayfada hazır bir prompt var: rolünü bul, o promptla o roldeki işini yapay zekayla hızlandır.

İlgili rehberler

Kariyer CV'ni AI ile Güçlendir Claude'u CV'ne 4 uzman gibi çalıştır: Doktor, Dedektif, Güçlendirici, Mülakatçı. Rakam… Araçlar Yapay Zekanın Metne Koyduğu Görünmez İmza Claude artık yazdığı metne makinenin okuyabildiği görünmez bir işaret koyuyor. Bu işaret nerede… Araçlar i-have-adhd: Claude Cevabı Gömmesin Claude çözümü biliyor ama upuzun paragrafa gömüyor. Bu ücretsiz açık kaynak eklenti onu ilk…

Tüm rehberler →

Sen hangi rolsün?

Teşhis promptunu çalıştırdıysan sonucu yorumlara yaz, merak ediyorum. Faydalı olduysa takip et: @doganmertai.

@doganmertai takip et